Zelfleiderschap: van leiden naar echt aanwezig zijn

Om jezelf te leiden, heb je iets te ondernemen.

Dat klinkt misschien als een open deur, maar in de praktijk is het allesbehalve vanzelfsprekend. Zeker niet wanneer je ondernemer bent. Ondernemerschap vraagt namelijk niet alleen iets van je strategie, je vaardigheden of je doorzettingsvermogen: het vraagt iets van jou als mens.

Veel mensen merken dit vroeg of laat.

Je begint met een verlangen, een doel, een richting. Vrijheid, betekenis, autonomie, zingeving. En terwijl je onderweg bent, kom je jezelf tegen. Niet omdat iemand je daartoe verplicht, maar omdat oude patronen zich beginnen te laten zien: vaak precies op de momenten dat het spannend wordt.

Uitstelgedrag. Oververantwoordelijkheid. Controle. Pleasen. Altijd ‘aan’ staan. Twijfel. Innerlijke onrust.

Wat we vaak doen, is nóg harder proberen te leiden: ons werk, onze relaties, ons leven.

Maar ongemerkt schuiven we dan van leiderschap naar lijderschap, zonder dat we het doorhebben.

Wanneer leiden lijderschap wordt

Of je nu een organisatie aanstuurt, een gezin draagt, of simpelweg probeert alle ballen in de lucht te houden: veel mensen zijn vooral bezig met alles en iedereen om hen heen te leiden. Taken, verwachtingen, verantwoordelijkheden. En ergens onderweg raken ze zichzelf kwijt.

Niet omdat ze het niet goed doen, maar omdat ze te weinig aandacht hebben voor zelfleiderschap.

Zelfleiderschap vraagt iets anders dan controle. Het vraagt dat je kunt vertragen op het moment dat alles in je wil versnellen. Dat je leert voelen wanneer je systeem onder druk staat, in plaats van eroverheen te stappen.

Zolang dat niet gebeurt, blijf je leiden vanuit wilskracht en ‘moeten’. En dat kost energie.

Frictie als ingang

Frictie is niet het probleem. Ze is vaak juist de ingang.

Het lijden ontstaat wanneer oude denk- en zenuwstelselpatronen onbewust blijven doordraaien. Wanneer je signalen van je lijf negeert en alles blijft benaderen vanuit het hoofd.

Vanuit het zenuwstelsel gezien is dat logisch.

Druk, onzekerheid en verantwoordelijkheid brengen het systeem sneller in een staat van alertheid. Actie. Spanning. Overleven.

Zonder regulatie ga je harder werken, maar raak je verder verwijderd van jezelf.

Dan duw je door, terwijl je eigenlijk iets anders te doen hebt: vertragen.

Zelfleiderschap begint met vertragen

Zelfleiderschap begint niet met nog meer mentale inzichten, plannen of strategieën. Het begint met ruimte maken.

Vertragen. Verbinden. Verwerken. En opnieuw verbinden.

En dat is geen eenmalige beweging. Het vraagt een voortdurend bewustzijn. Want we hervallen zó snel, vaak ongemerkt, in het mentale, in doen, in oplossen, in overlevingsmechanismen. Dat merk ik zelf ook, steeds opnieuw.

Juist daarom vraagt zelfleiderschap dagelijkse aandacht. Bij mezelf inchecken. Bewust tijd nemen voor mijn binnenwereld. Luisteren naar wat mijn lijf en emoties me vertellen, nog vóór mijn hoofd er een verhaal van maakt.

Wat mij daarin enorm helpt, is een klein maar fijn netwerk van mensen met wie ik wekelijks kan ventileren, delen, luisteren en spiegelen. Waar emoties welkom zijn. Waar niets gefikst hoeft te worden. Waar ruimte is om te voelen en te zijn.

In die bedding wordt het helder. Dan kan het gekwetste innerlijke kind zich laten zien, zonder het stuur over te nemen. En komt er ruimte voor iets anders: innerlijke wijsheid. Zachtheid én richting. Een natuurlijke balans tussen mannelijke energie (daadkracht, helderheid) en vrouwelijke energie (ontvankelijkheid, voelen, dragen).

Van daaruit verandert je perspectief. Je kijkt niet meer alleen via de mentale bril, maar via de wijsheid van het lichaam, de gevoelslaag en de stroom van energie. Actie ontstaat niet langer uit druk, maar uit afstemming.

Menselijk leiderschap

Zelfleiderschap is geen truc en geen prestatie.

Het is een menselijke beweging. Een bereidheid om jezelf serieus te nemen, ook -of juist- wanneer het ongemakkelijk wordt.

Niet om alles perfect te doen, maar om aanwezig te blijven bij wat zich aandient.

Wanneer je leert leiden van binnenuit, verschuift er iets fundamenteels. Dan wordt leiden weer licht. En hoeft het geen lijden meer te zijn.